Een leuke waarneming van Bart

Boorvliegen zijn kleine, wonderschone vliegjes die vaak prachtig getekende vleugels hebben. De naam verwijst naar de lange legboor waarmee de vrouwtjes eitjes afzetten in planten. De larven leven in bloemhoofdjes, stengels, bladeren of vruchten en zijn dan ook meestal moeilijk te vinden.

De Akkerdistelgalboorvlieg veroorzaakt echter grote, opvallende stengelgallen op Akkerdistel. Wie gericht zoekt zal deze algemene gal dan ook vrij makkelijk vinden.

De geplukte gal uit de Steenbergse Bossen: de stengel van de distel is plaatselijk sterk verdikt.

Op 1 april vonden we in de Steenbergse Bossen een dergelijke gal. Als je de veroorzaker van een gal te zien wil krijgen, kan je proberen de gal uit te kweken. Dat bleek in dit geval heel eenvoudig te zijn. We bewaarden de gal binnenshuis in een afgesloten papieren zak en twee maanden later konden we de volwassen insecten al bewonderen. Na de “fotosessie” werden de modellen levend en wel vrij gelaten, klaar om een volgende generatie boorvliegen te gaan verwekken.

Akkerdistelgalboorvlieg (Urophora cardui) gekweekt uit een gal gevonden in de Steenbergse Bossen.

Er zijn in België meer dan 80 soorten boorvliegen gekend. Al deze soorten staan beschreven in het standaardwerk De Nederlandse boorvliegen: 

John T. SMIT, De Nederlandse boorvliegen (Tephritidae), Entomologische Tabellen 5, 2010, 159 p.

Een fraai overzicht van de gekende soorten vind je hier:

Familieoverzicht België: http://waarnemingen.be/familie/view/377

Familieoverzicht Nederland: http://waarneming.nl/familie/view/377

Foto's en tekst van Bart Uitterhaegen

Verslag maaidag

Waaaw wat een dag!

Gelukkig begon de dag heel rustig. En dankzij het ochtendgrijs was het niet te warm om te werken.

Al gauw waren we allemaal aan het maaien. De een al wat beter dan de andere. Toen Filip (de zeisman) ons toonde hoe we moeten veilen en hoe we moeten zeisen ging het allemaal heel vlot.

Al gauw hadden we een heel stuk van het perceel gemaaid.

De eerste maal dat ik dit meemaakte. S'middags was het moeilijk om iedereen te stoppen om te eten. De meesten blijven maar maaien. Een echte verslaving.

Die dag kwam ook de buurman (van het aanliggende perceel met schapen) langs. Zijn schaapjes hadden honger en we mochten alles over de draad gooien. De rest van het maaisel zou hij later komen ophalen. Zo krijgt ons maaisel een nuttige bestemming.

Dank aan alle aanwezigen voor het vele werk zij verzet hebben!

Koen en Koen, Filip, Anaïs, Jacoba en Alwin, de buurman en zijn schaapjes, Chris en mezelf:p

Wie graag leert werken met de zeis of een goede zeis wil kopen kan eens een bezoekje brengen aan de website van Filip, www.terratools.be 

Hieronder nog wat foto's.

Dit was het eindresultaat. Niet zo goed te zien maar ± 75% van het perceel is gemaaid.

Op het einde van de dag net voordat we vetrokken heb ik nog een grote fopwesp (Chrysotoxum cautum) gevonden. Dit zijn zweefvliegen die echt heeeel hard op een wesp lijken. Ik vind het een van de mooiste vliegen!

Uilskuiken

Bosuilkuiken te Steenbergse bossen

Maandag vonden we toevallig een "takkeling" van Bosuil. Mensen die tijdens de avonduren in de Steenbergse bossen passeren hebben ze misschien al gehoord. Vaak kan je bosuilen horen roepen. Maandag vonden we op de grond een kuiken. Bosuilkuikens verlaten al vrij snel het nest (omdat ze snel te dik worden), zonder dat ze al kunnen vliegen. Deze jongen heten we takkelingen omdat zij dan meestal in de takken rondom het nest terug te vinden zijn. Dit kuiken zat dus niet op een tak maar bevond zich op de grond. Dit is geen probleem de ouders zullen dit jong nog steeds komen voederen. Als je zo'n kuiken vind hoef je dus niet direct te panikeren.

Het kuiken werd voorzien met een ring voor wetenschappelijk onderzoek (vandaar in de hand). Op deze ring staat een uniek nummer en het adres van het Koninklijk Belgisch instituut voor natuurwetenschappen (KBIN).

Hopelijk kan het kuiken vlot opgroeien en wordt het niet gevonden door de vos of een andere predator.

Misschien houd hij deze winter de buurtbewoners wakker  :-)

Zeldzame vliegen in Steenbergse bossen!

 Hommelwoudzwever te Steenbergse bossen © Jonas Mortelmans

Dit jaar bracht de vliegenspecialist Jonas al enkele bezoeken aan de Steenbergse bossen. Tijdens het laatste bezoek vonden we enkele hele leuke en mooie soorten. 

Een daarvan is de hommelwoudzwever of Criorhina ranunculi. Dit is een vrij grote zwarte zweefvlieg met een dikke zwarte beharing en een rode of gele poep. Hij lijkt van ver op een hommel (vandaar de naam :p), maar vliegt heel snel en rechtlijnig tussen de verschillende voedselbronnen als wilg, sleedoorn of meidoorn. Vaak zonnen ze hier ook op de bladeren of verdedigen ze hun territorium. Hun vliegperiode is hiermee gelinkt, de hommelwoudzwever vliegt van maart tot mei.

 Deze soort komt voor in oude loofbossen. Ze houden zich meestal in het bos op maar zijn vaak in de bosrand te vinden op solitaire bomen en struiken. De larven worden gevonden in rottende met schimmels geïnfecteerde stompen en hout van verschillende loofbomen. Wellicht zitten ze van nature in de dode stukken hout van grote oude loofbomen. Dit is dus een goede indicator voor het doodhoutaanbod in bossen. Toont ook aan dat dood houd heel belangrijk is in een goed boshabitat.

Hier nog een foto van een leuke strontvlieg in de Steenbergse bossen: Micropselapha filiformis, een zeldzaam strontvliegje waarvan de ecologie eigenlijk nagenoeg ongekend is. In Steenbergen was de soort te zien springend/vliegend/lopend tussen de vele bosanemonen.

Micropselapha filiformis te Steenbergse bossen © Jonas Mortelmans

Alweer een paar leuke soorten op de soortenlijst van de Steenbergse bossen!

Meer mooie foto's van Zweefvliegen en andere vliegen op de Blog van Jonas Mortelmans

Grote Vos in de Steenbergse bossen!

Foto van grote vos van wikipedia

Met deze warmere dagen van de laatste weken zijn de dagvlinders actief geworden. In Steenbergen zijn al het klein en goot koolwitje, het boomblauwtje, de dagpauwoog, de gehakkelde aurelia, het bont zandoogje en het oranjetipje al te bewonderen. Maar zondag  25 maart tijdens een beheerswandeling met VA+ werd een heel bijzondere dagvlinder waargenomen. De grote vos of Nymphalis polychloros. Een heel mooie en grote vlinder die goed lijkt op de kleine vos. Dit is een zeldzame soort die vooral in grotere bossen voorkomt. Vorig jaar was het een heel goed jaar voor de vlinder en zwerfde hij in alle richtingen uit. Hoewel de meeste waarnemingen over zwervers gaan zien we toch een duidelijke toename. Zie de waarnemingentrend op waarnemingen.be. Bij kapvlakten maak je een grotere kans op zwervers van deze soort.
Hopelijk vormt er zich in de toekomst een populatie van deze soort in de Steenbergse bossen.

Meer foto's van deze prachtige vlinder vind je waarnemingen.be

Meer info op natuurbericht.be of op de website van het INBO

Oproep vrijwilligers reptielen inventarisatie

Oproep vrijwilliger(s) project: Plaatjes draaien voor hazelwormen en hagedissen

Wat zijn Hazelwormen en levendbarende hagedissen?

Hazelwormen zijn pootloze hagedissen van 30 cm lang en lijken daarom goed op een slang. Levendbarende hagedissen worden maar ongeveer 15 cm. Deze dieren hebben een verborgen levenswijze en worden daarom vaak over het hoofd gezien. Het zijn levendbarende dieren en dat wil zeggen dat ze de eieren in de buik van het vrouwtje uitbroeden. Deze diertjes komen over het algemeen voor in overgangszones tussen bos en weide waar er variatie is tussen zonbeschenen stukken en schuilplaatsen. Deze diertjes zijn niet gevaarlijk en kunnen door hun kleine bek niet hard bijten. Toch is het beter deze diertjes niet vast te nemen omdat zij dan gemakkelijk hun staart afwerpen als verdedigingsmechanisme. Hoewel deze staart over het algemeen herstelt kost hen dit toch veel energie en hebben ze deze dan niet meer in echte gevaarsituaties.

Meer info over hazelwormen en levendbarende hagedissen vind je op hylawerkgroep.be en ravon.nl.

Waarom plaatjes draaien?

Het hoofddoel van dit project is nagaan of er nog hazelwormen voorkomen in de Steenbergse bossen. Komen deze dieren nog voor dan willen we weten op welke percelen zij nog voorkomen en met hoeveel. Ook willen we weten waar er overal levendbarende hagedis voorkomt. Op deze manier kunnen we het beheer nog beter aanpassen aan de noden van deze dieren. Hazelwormen en levendbarende hagedissen zijn goede indicatorsoorten voor een waardevol en structuurrijk habitat.

Wat mag je doen?

Om een goed beeld te krijgen van de al dan niet bestaande populatie hazelwormen en levendbarende hagedissen moeten er ijzeren golfplaten in het gebied regelmatig gecontroleerd worden op aanwezigheid van deze dieren. Dit heet men de plaatjesmethode. De plaatjesmethode geeft een grotere kans op waarnemingen dan de gewone zichtmethode. Dit vanaf maart tot en met oktober. Vooral in het voorjaar aangezien deze dieren dan het actiefst zijn (paartijd). En dit minstens eenmaal per maand en liefst wekelijks. Dit dient te gebeuren in de ochtend wanneer de dieren nog niet actief zijn en zich zullen proberen opwarmen op of onder de golfplaat. Over de middag warmen deze platen te veel op waardoor er dan wellicht niks te vinden is.

Alle waarnemingen en ook nulwaarnemingen worden bijgehouden. Wanneer men een dier vindt, dient er liefst een foto gemaakt te worden van het gehele dier en een foto van de kop. Zo kunnen we achteraf de dieren op geslacht determineren, en zien in welke conditie deze is.

Dit is het ideale moment om deze diertjes eens van dichtbij te bewonderen!

Meer details en uitleg bij aanvang project, of neem contact met ons op.

Wat heb je nodig?

• Golfplaten (zorgen wij voor)
• Een kaartje met de golfplaten op (zorgen wij voor)
• Een (digitaal) fototoestel (niet verplicht, wel een meerwaarde)
• Een handschoen (je kan je gemakkelijk snijden aan de golfplaten)
• Een gezonde portie verantwoordelijkheid
• Vooral veel goesting en enthousiasme!!!
• Geen voorkennis nodig!

Contact:

Geïnteresseerd of heb je nog vragen neem gerust contact op met:

Diederik Volckaert

Email: staffelientjeadgmailpuntcom

GSM: 0475614193

Tel: 09/362 47 70

Bloeiende hazelaars

De lente is nu vollop begonnen. Vele bloemen staan nu open net als die van de hazelaar. De hazelaar heeft een unieke bloeiwijze. En is zoals vele bomen tweeslachtig. Met mannelijke en vrouwelijke bloemen. Bij hazelaars lijken de vrouwelijke bloemetjes op kleine rode anemonen. Heel mooi om te zien maar je gaat je best haasten want ze zijn ondertussen bijna uitgebloeid. Zeker met deze warme dagen. Maar ondertussen is ook veel anders beginnen bloeien. Wilde narcissen, bosanemonen, speenkruid, slanke sleutelbloemen en nog veel meer. Allemaal te bewonderen in het bos.

Bloeiende hazelaar met link de mannelijke en rechts de mannelijke bloem ©Jonas Mortelmans

Gewone Oeverkortschildkever (Paederus riparius) te Steenbergse bossen ©Jonas Mortelmans

Een nieuwe waterkeversoort voor Vlaanderen!

Vorige week woensdag zijn we waterkevers gaan zoeken in de Steenbergse bossen met een waterkeverspecialist. Jawel tijdens de vrieskou. Tijdens het bemonsteren van een bronnetje vonden we naast enkele andere soorten een heel leuke waterkeversoort. De Hydropus ferrugineus. Deze waterkever is amper 3 a 4 mm groot en is te herkennen aan de rode uiterlijk met vrijwel pigmentloze vleugeldekschilden. Dit is de 2 de waarneming voor Vlaanderen (Eerste waarneming komt ook uit de Zwalmvallei en dateert van 2008)! (Correctie 8 maart: De waarneming uit 2008 blijkt na controle een verkeerd gedetermineerd te zijn. Hierdoor zijn de waarnemingen in steenbergen de enigste waarnemingen van deze soort in Vlaanderen en de derde waarneming voor België)  Deze soort was hiervoor enkel gekend vanuit de Hoge venen. Dit is een soort met een bijzondere levenswijze. Deze kevertjes leven in ondergrondse wateren en spoelen heel soms eens uit in een bron. De soort geld in Duitsland als indicatorsoort voor heel zuivere wateren. Later die dag vonden we een ingekapselde bron waar er een 10 tal van deze beestjes rondzwommen. Wellicht is deze soort vaker te vinden in Bronnetjes, maar door de verborgen levenswijze heel moeilijk te vinden.

Toch alweer een heel leuke soort voor op de lijst van de Steenbergse bossen en nog maar eens het bewijs dat de Steenbergse bossen ecologisch heel waardevolle waterjes heeft!

Hydroporus ferrugineus uit een poolse collectie. (Bron: http://coleoptera.ksib.pl/search.php?img=687)

Eerste bloeiende voorjaarsbloeiers

Ondank de heel koude winterprik van de laatste dagen kunnen we toch al enkele vroege voorjaarsbloeiers waarnemen. Hieronder enkele foto's van het sneeuwklokje en de wrangwortel. Nu is het niet lang meer tot de lente in haar schoonheid zal onthullen met duizenden voorjaarsbloeiers in de Steenbergse bossen. Ik kijk er alvast naar uit!

Sneeuwklokje (Galanthus nivalis)

Wrangwortel (Helleborus viridis)

© Foto's van Diederik Volckaert

Wat is er gebeurd in 2011?

Het Reservaat de Steenberge bossen is nu bijna 1 jaar oud. En 2011 is op zijn einde gekomen. Het ideale moment om eens terug te kijken op wat we al hebben verwezenlijkt.

- We hebben nu ± 3.5 ha in eigendom.

- Er waren 8 publieke activiteiten.

- Er is een blog en een webpagina.

- Er werd een stuk wandelpad aangelegd aan de Vlamme.

- We zijn gestart met het voorbereiden van een actiedossier voor de Traveinsbeek en haar zijbeken.

- Er werd een samenwerking gestart met de jagers in het gebied.

- JNM afdeling Zottegem heeft een eikelmuisproject opgestart. Dit project begint in Februari 2012 en zal doorgaan in groot Zottegem en de Steenbergse bossen. Meer info volgt op deze blog en op www.jnm.be/zottegem.

Enkele belangrijke of leuke waarnemingen dit jaar in het reservaat:

Havik, houtsnip, beekdonderpad, vinpootsalemander, enkele zeldzame water-/beekkevers (Agabus melanarius, Platambus maculatus, Elmis sp.), Grijze bronslak, Eikelmuis, Levendbarende hagedis, Bosorchis, Wrangwortel, Wilde Mispel, Paar- en Verspreidbladige goudveil, Bittere veldkers, ...

Wat we in 2012 kunnen verwachten:

- Nog meer activiteiten!

- Enkele beheerswerkdagen.

- Verder gronden aankopen en (helpen) beheren.

- Verdere uitwerking van het actiedossier rond de Traveinsbeek. Met enkele activiteiten.

- De uitvoering van het eikelmuisproject met JNM Zottegem.

- Enkele kappingen in functie van bosomvormingsbeheer. Wanneer u geïnteresseerd bent in brandhout (hoofdzakelijk populier) kan u contact opnemen met Diederik.

- Afwerken van het erkenningsdossier (beheerspaln voor het reservaat 'de steenbergse bossen').

- En nog veel meer...

Bij deze nog eens een oproep aan mensen die willen meewerken, meedenken, meepraten, meesmurfen, ... Of u heeft een vraag of opmerking. U bent van harte welkom! Neem gerust contact met ons op.

Verder wensen we iedereen een gelukkig 2012! En willen we iedereen bedanken die in 2011 meewerkte, aanwezig was op een activiteit of het reservaat gesteund heeft. En we hopen u dit jaar terug te zien!

Chris en Diederik

Plantenexcursie 2011

Akkerviooltje te Steenbergse bossen © Terry Vetronon

Dit prachtige plantje is helaas één van de laatste soorten die het nog kan uithouden in de intensieve landbouw. Ze zijn helemaal tot aan de randen van de akkers terug gedrongen maar hoelang ze dit nog gaan volhouden? Nu de Mais weg is en het nog niet te veel gevrozen heeft kan je ze nog maklijk vinden. Dus trek je wandeschoenen en je muts aan en ga een zoeken naar deze prachtige plantjes.

Rivierdonderpad in Steenbergse bossen

Toen we vorig jaar voor het eerst de beek van de Steenbergse bossen bekeken ontdekten we dat er een vergeten populatie rivierdonderpadden voorkwam. Hoewel de naam anders doet vermoeden zijn rivierdonderpadden vissen en geen amfibieën. Recentelijk werd via genetisch onderzoek de rivierdonderpad opgesplitst in 8 verschillende soorten. Voor Vlaanderen betekend dit dat de Rivierdonerpad (Cottus gobio) niet meer voorkomt, maar we wel 2 nieuwe soorten hebben namelijk: Rivierdonderpad (Cottus perifretum) en Beekdonderpad (Cottus rhenanus). De populatie in de Steenbergse bossen gaat om de Beekdonderpad hoewel dit nog bevestigd moet worden.

Rivierdonderpadden zijn een zeldzaamheid in Vlaanderen terwijl deze soort in de Waalse Ardennen nog veelvuldig voorkomt. De Vlaamse Ardennen zijn vanwege de vele bronbeekjes nog heel geschikt voor rivierdonderpadden.

Rivierdonderpadden (Cottus sp.) zijn kleine maar dikke vissen die maximaal 15 cm lang worden. Ze hebben een grote platte kop en 2 rugvinnen. Hun borstvinnen zijn sterk ontwikkeld soms lijkt het alsof ze hierop rondhuppelen. De reden dat ze rondhuppelen is omdat zij geen zwemblaas hebben zoals andere vissen. Dit orgaan moet ervoor zorgen dat vissen in het water zweven. Rivierdonderpadden hebben dit dus niet en zinken altijd terug naar de bodem. Vandaar de indruk dat ze huppelen en het misleidende ‘pad’ in de naam. Ze zijn s’nachts het actiefst en dan kan je ze gemakkelijk zijn rondhuppen door met een zaklamp in de beek te schijnen.

Rivierdonderpadden leven in heldere en zuurstofrijke bovenlopen van beken en rivieren. Daar leven ze van insectenlarven en andere ongewervelden. Als ze groter worden eten ze ook kleine visjes en zelfs waterslakken.

Al vroeg in het voorjaar planten ze zich voort doordat het mannetje een geschikte broedplaats zoekt of graaft onder een steen waar hij zal paren met vrouwtjes en de eitjes uitbroed. De jongen komen na 4 à 5 weken uit het ei. Zolang zal het mannetje het nest bewaken, de eieren verzorgen en ze voorzien van voldoende zuurstof.

Deze leuke visjes zijn heel gevoelig voor alle mogelijke vormen van vervuiling. Zij hebben fris, zuurstofrijk, proper en helder water nodig net als hun voedsel. Dit is de hoofdreden waarom ze het hier in Vlaanderen niet goed doen. Een 2de vereiste is voldoende grote stukken steen en hout om zich onder te schuilen en zich voort te planten. Door vervuiling waardoor slib ontstaat of door het veelvuldig schonen van beken en sloten is het lage aanbod van schuilplaatsen een probleem in beken waarvan het water een goede kwaliteit heeft. En derde probleem zijn de vele migratieknelpunten zoals watermolens en slecht geplaatste duikers waardoor populaties geïsoleerd geraken en gebieden niet ge(her)koloniseert kunnen worden. Hierdoor krijgen de kleine populaties die geen genetische uitwisseling meer hebben met andere populaties genetische problemen door inteelt.

Hoewel de populatie in de steenbergse bossen toch al vrij lang moet voorkomen zijn er nog heel wat mogelijkheden tot verbetering. Er zijn nog enkele punten waar rechtstreeks huishoudelijk afvalwater in de beek wordt geloosd. Er is veel inspoeling vanwege agrarische activiteiten. Koeien kunnen rechtstreeks in de Karnemelkbeek kakken, een brandplek van snoeiafval en grof huisvuil zorgt voor inspoeling van verbrandingsresten, pesticiden die rechtstreek en onrechtstreeks in de beek terechtkomen en vermesting van de beek door omliggende akkers en weilanden. En ook grof afval door sluikstortingen ontsiert hier en daar de beek.

Dankzij de vele bronnen van de Steenbergse bossen wordt het vervuilde water verdund waardoor er op de meeste plaatsen een matige tot heel goede waterkwaliteit heerst.

Ook zijn er nog heel wat migratieknelpunten.

Een 5cm grote beekdonderpad uit de Steenbergse bossen

Om een beter beeld te krijgen van de actuele verspreiding van deze visjes zullen we enkele malen snacht's op zoek gaan. Deze visjes zijn vooral snacht's actief en zijn dan gemakkelijk te vinden door met goede zaklamp door het water te schijnen. Zo hoeven we de beek niet te verstoren.

Mensen die zin hebben om mee te doen aan deze inventarisatie nemen best contact op met Diederik. Nu zaterdagavond doen we een eerste poging. Zie bericht activiteitenkalender.

Herfstspinnen

Hoewel het weer van de laatste dagen anders doet vermoeden is het wel degelijk herfst. En in de herfst is het je misschien al opgevallen dat er opvallend meer en grotere spinnenwebben zijn. Vaak van die hele grote en kleverige. Deze komen meestal van de wielwebspinnen.
Wielwebspinnen zijn eenvoudig te herkennen aan hun webben. Dit zijn de vlakke webben zoals we ze zouden tekenen toen we nog klein waren. De spinnen zelf zijn over het algemeen te herkennen aan hun dik achterlijf.
hieronder enkele prentjes van veel voorkomende soorten.



Herfstspin (Meta segmentata)
Momenteel zijn er heel veel herfstspinnen te zien in de steenbergse bossen




Kruisspin (Araneus diadematus)Een andere soort die heel veel te vinden is in de steenbergse bossen en ook in uw tuin. Deze 3 foto's moeten je een idee geven hoe variabel deze soort is.
Venstersectorspin (Zygiella x-notata)Een algemene soort die je vooral rond huizen en stallen vind

Warme werkdag

Zaterdag 7 mei was een heel warme en mooie dag. Al toen we aankwamen vlogen de vlinders talrijk rond in het gebied en de grasmussen zorgen voor het aangepaste werkritme.

Op de werkplanning stond:
-open maaien van het wandelpad
-afbreken oude paardenstal

We wilden ook tijdens het werken van de vogels kunnen blijven genieten daarom kozen we ervoor om het pad te maaien met een zeis i.p.v. een gemotoriseerde bosmaaier. Met de zeis is het niet alleen veel stiller, het is ook veiliger, gezonder, beter voor het milieu, het verstoord de natuur niet en een geoefend man gaat even snel of zelfs sneller dan met een bosmaaier.
Wil je zelf ook leren maaien met een zeis kijk dan snel naar onze activiteitenkalender want er wordt een cursus geplant in juni in samenwerking met VELT!

Ook de stal werd afgebroken zonder hulp van machines. De stal is bijna volledig afgebroken. Enkel de vloer blijft over en het afval moet nog afgevoerd worden.

Nu de stal bijna weg is en het pad terug toegankelijk is kan er terug genoten worden van het gebiedje. Zo waren er die dag 7 dagvlindersoorten (orajetipjes, landkaartjes, kleine koolwitjes, bonte zandoogjes, atalanta's, dagpauwogen en koninginnepages) te bewonderen.


Heel veel dank aan de aanwezige helpers Davy, Terry!!!

Chris aan het werk met de zeis.

Het wandelpad is terug toegankelijk

Davy en Diederik met de gevloerde paardenstal

Tijdens de middagpauze zijn we een kijkje gaan nemen van de beek. We konden genieten van enkele heel jonge rivierdonderpadjes ( ± 1 cm groot). Dit zijn de knotsjes op de foto.

Foto's van Terry Vertono

Levendbarende hagedis in de Steenbergse bossen.

Tijdens de werken aan het wandelpad ter hoogte van de Vlamme werd door een van onze vrijwilligers een “Salamander” waargenomen zonnend op een stuk hout. Al snel bleek het om een levendbarende hagedis(Zootoca vivipara) te gaan.

Uit getuigenissen blijkt dat hagedissen vroeger een algemeen verschijnsel waren rond de Steenbergse bossen. Ze zaten toen heel vaak in de tuinen en lang de paden en wegen. Vandaag zijn ze veel zeldzamer in onze contreien.

Levendbarende hagedissen hebben de grootste dichtheden in vochtige heide of heide met vennen (zoals in de Kempen). In de Vlaamse Ardennen vind men ze in lijnvormige landschapselementen zoals bosranden, wegen en in bossen, wegbermen, spoorwegtaluds, dijken, hagen, houtwallen en holle wegen. Deze hagedissen hebben een hoge structuurvariatie nodig. Zij moeten kunnen zonnen om zich op te warmen, ze hebben schuilplaatsen nodig om snel weg te kunnen duiken voor predatoren en voor geschikte overwinteringsplaatsen. Ook zorgt een hoge variatie in structuur voor hun voedsel voorziening. Ze eten voornamelijk vliegen en spinnen.
Zoals de naam reeds doet vermoeden brengen zij hun jongen levend op de wereld. De eieren worden in de buik meegedragen door het vrouwtje. De paring vind plaats in april en de jongen worden in de zomer geworpen. De draagtijd hangt af van de buitentemperatuur. Levendbarende hagedissen hebben maar 1 worp per jaar.
Levendbarende hagedis is een gevoelige soort. Bedreigingen zijn onder andere honden en katten, fazanten, verstoring door recreatie, ontwatering en versnippering van geschikte habitatten.

De uitgevoerde beheerswerken aan de Vlamme zijn positief voor de Levendbarende hagedis. Er zijn extra zonneplekjes, takkenhopen om te schuilen en te zonnen, het pad zorgt voor extra variatie. Doordat de aanwezige populieren worden verwijdert krijgen inheemse bomen en struiken kansen wat het voedsel aanbod ten goede komt. Hopelijk kunnen we binnenkort een positieve trend waarnemen!

Een levendbarende hagedis uit Zonhoven